Oddany lekarz i twórca szpitalika upamiętniony

Na skwerze przy ul. M. Langiewicza w Kielcach stanął monument upamiętniający postać doktora Władysława Buszkowskiego – pomysłodawcy i założyciela pierwszego Szpitala Dziecięcego w Kielcach. Symboliczne odsłonięcie pomnika odbyło się dziś z udziałem Marka Buszkowskiego wnuka doktora oraz w towarzystwie m.in. uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 13 w Kielcach.

Autorem pomnika oraz wizji zagospodarowania otaczającego go terenu jest znany kielecki artysta Sławomir Micek.

- Nie tylko pomnik, ale cały ten skwer został dedykowany dzieciom. To właśnie one były w centrum uwagi doktora. Zależało mi, żeby dzieci dobrze się tutaj czuły, a nawet coś odkrywały, stąd obecność dodatkowych rzeźb, są różne zwierzątka czy poidełka dla ptaków wkomponowane w kamienne głazy, które uatrakcyjniają to miejsce. Również układ przestrzenny tej skarpy za pomocą ławek i tarasów został wyeksponowany tak, aby sprzyjał spotkaniom – mówił Sławomir Micek. - Natomiast o nasadzenia w postaci kwiatów i roślin ozdobnych, które są dopełnieniem tej przestrzeni, zadbała Geonatura Kielce – dodał.

Gościem specjalnym uroczystości był Marek Buszkowski - wnuk Władysława Buszkowskiego, który urodził się w Warszawie 18 lat po śmierci swojego dziadka.

- Wszystkie pamiątki związane z dziadkiem spłonęły podczas Powstania Warszawskiego, dlatego moje pierwsze „spotkanie” z dziadkiem, a właściwe z jego podobizną odbyło się właśnie tutaj podczas uroczystości z okazji 90. rocznicy powstania Szpitala Dziecięcego. Obecnie portret mojego przodka znajduje się w nowej siedzibie szpitala, a od dziś jego postać widnieje również w tym symbolicznym miejscu, za co jestem ogromnie wdzięczy wszystkim zaangażowanym w to przedsięwzięcie – mówił Marek Buszkowski, który do Kielc przyjechał z córką i siostrzeńcem.                   

Kompozycja rzeźbiarska ukazuje doktora naturalnej wielkości, trzymającego na lewym ramieniu małego chłopca. Lekarz bada dziecko, przykładając stetoskop do jego piersi. Po prawej stronie postaci doktora znajduje się dziewczynka, opierającą się o jego bok i wspinająca się na placach. W wyciągniętej ku górze ręce dziewczynka trzyma bukiecik polnych kwiatów – symboliczny gest wdzięczności za odzyskane zdrowie. Obok dziewczynki stoi chłopiec skierowany w stronę doktora i patrzący w jego kierunku. Doktor przedstawiony jest w rozpiętym kitlu lekarskim, pod którym widoczny jest wojskowy mundur, co podkreśla zarówno jego powołanie medyczne, jak i zasługi wojskowe. Cała kompozycja postaci wykonana została w technice odlewu z brązu i posadowiona na kamiennym podeście.

Proces upamiętnienia doktora Władysława Buszkowskiego prowadzony był w konsultacji z prof. Urszulą Oettingen, historykiem z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.

Uroczystość zakończyło wręczenie medali okolicznościowych z okazji odsłonięcia pomnika. Otrzymali je m.in.: marszałek Renata Janik, prezydentka Agata Wojda, Krzysztof Myśliński - Wojewódzki Konserwator Zabytków, Magdalena Fogiel-Litwinek - dyr. WDK i przedstawicielka komitetu aktywnie działającego na rzecz realizacji tej inicjatywy, Marcin Martyniak - dyr. Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kielcach, prof. Urszula Oettingen, prof. Wojciech Kiebzak, dr. n. med. Zdzisław Domagała, dr Elżbieta Kołodziej, dr. Beata Gładysiewicz, rzeźbiarz Sławomir Micek, Beata Kania - komendant Związku Strzeleckiego Kielce im. J Piłsudskiego, Ewelina Pazera - dyr. I LO CN-B im. Polskich Spadochroniarzy w Kielcach, regionalista Roman Gola oraz Marek Buszkowski - wnuk Władysława Buszkowskiego. Pamiątkowe medale wręczył płk Stanisław Kozioł, prezes Zarządu Wojewódzkiego Świętokrzyskiego Związku Żołnierzy Wojska Polskiego.

Pomysł budowy pomnika powstał z inicjatywy Marszałka Województwa Świętokrzyskiego Renaty Janik i uzyskał poparcie Społecznego Komitetu Upamiętnienia Władysława Buszkowskiego. W 2025 roku Samorząd Województwa Świętokrzyskiego przekazał Miastu Kielce dotację w kwocie 300 000 zł na budowę pomnika doktora Władysława Buszkowskiego oraz zagospodarowanie skweru przy ul. Langiewicza w Kielcach, na działce, która została przekazana w formie darowizny Gminie Kielce na mocy uchwały Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 19 grudnia 2024 r.

Dr Władysław Franciszek Buszkowski            

Urodził się w 1884 r. w Siedlcach. Studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1912 r. uzyskał dyplom lekarza. W 1913 r. przybył do Kielc i podjął pracę na oddziale wewnętrznym w Szpitalu św. Aleksandra.

W latach I wojny światowej współpracował z Komitetem Ratunkowym m. Kielc. Od marca 1919 r. był radnym miejskim. W czasie wojny polsko-bolszewickiej został powołany w stopniu kapitana do służby sanitarnej WP w Kielcach. Pełnił również służbę przy Batalionie Zapasowym 4 PP Leg.

Był inicjatorem akcji „kropla mleka” dla matek i dzieci. Prowadził działania na rzecz poprawy stanu sanitarnego w mieście i zwalczania chorób zakaźnych. Zabiegał o utworzenie zakładu dezynfekcyjnego, laboratorium bakteriologiczno-chemicznego, przychodni gruźliczej, pralni dla ubogich, budowy łaźni miejskiej.

Dzięki niemu zakupiono w Kielcach konną karetkę pogotowia. W styczniu 1917 r. rozpoczął zbiórkę funduszy na utworzenie w Kielcach oddzielnego szpitala dla dzieci. Z jego inicjatywy w czerwcu 1918 roku założono Towarzystwo Szpitalika dla Dzieci Chrześcijańskich Ziemi Kieleckiej pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Nakłonił Radę Miejską do zakupu nieruchomości „Nowy Łan” wraz z budynkami, co nastąpiło w styczniu 1920 r. Jej posiadanie stało się podstawą do założenia szpitalika.

Doktor Władysław Buszkowski zmarł 1 listopada 1920 r. Pochowany został w dzielnicy wojskowej zespołu cmentarzy przy ul. ks. P. Ściegiennego w Kielcach.

Po dwóch latach starań oraz zaangażowaniu Polsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy Dzieciom w Kielcach, 26 grudnia 1921 roku szpital dla dzieci przy ówczesnej ul. Lipowej został otwarty. Liczył 25 łóżek dla chorych dzieci w trzech salach i jedną salę operacyjną.

W czerwcu 1924 roku Towarzystwo Przyjaciół Szpitala Dziecięcego im. dr Władysława Buszkowskiego podjęło decyzję o budowie nowego budynku szpitalnego, który oddano w 1927 r. do użytku. Przez kolejne lata obiekt modernizowano. 1 września 2015 roku szpital dziecięcy przeniesiono z ul. M. Langiewicza do nowo wybudowanego gmachu przy ul. Grunwaldzkiej 45. Obecnie działa w strukturach Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kielcach jako Świętokrzyskie Centrum Pediatrii im. W. Buszkowskiego.